منطقه کوهستانی شاهوبایخچالهای طبیعی – روستای شمشیر

کوه شاهوازسلسله کوههای زاگرس با چشم اندازی زیباست که روستای سرسبز شمشیررادرآغوش گرفته می باشد یک منطقه زیبا برای کوهنوردیست که هرساله جمعیت زیادی رابرای کوهنوردی وتفریحی دراوسط خرداد تا آخرمرداد به خود میبیند که بهترین موقه برای رفتن به بالای کوه است.به علت سرسبزی فراوان وبرف آبهای روان که منطقه ای مناسب وعالی برای دامداریست هرساله عشایروکوچ نشینهای برای پرورش دامهای خود به این منطقه می آیند. شاهو دارای یخچالهای طبیعیست که در زبان محلی به آن (نور)می گویند این نورها به شگل غارهای بسیارعمیق به طرف پائین اند وهرگز نمی توان عمق آنها را اندازه گرفت نورهای هستند که طول دهانه آنها بیشتراز سی مترمیباشد وبه علت عمق وپرتگاهی بودن بدونه تجهزات مهم کوهنوردی نمی توان به پائین رفته وداخل وعمق آنها رااندازه گیری کرد تعداد آنها نیز زیادند درجای جای وبالای رشته کوه قرار گرفته اند درزمستان پرازبرف شده تا درفصلهای دیگر چشمه های بزرگ روستا چون شارا؛ د.رک؛ هه لیل؛ سه رکانی را بی آب نگذارند به راسطی بادیدن این نورها می توان عظمت وبزرگی خدا را دید که چگونه این نورها به چشمه های مهم روستا درارتباطند وبرفی که درآنها ذخیره شده باآب شدن به سوی این چشمه ها سرازیر میشوند. ازمناطق شاهومی توان چشمه ودشت می شیاب؛ تفریحگاه وچشمه خوریله ؛ حوض خانی؛ پیاز دول؛ قله حیخانی و... رانام برد.این منطقه دارای مناظر زیبا وطبیعتی دست نخورده می باشد که دارای تمامی خصوصیاتیست که یک منطقه برای گردشگری ، تفریحی وکوهنوردی داشته باشد است دامنه زیبای کوه شاهو که هرساله برف زیادی به خود می گیرد وتا اواسط تابستان نیزدارای یخچالهای طبیعی می باشد که نمای زیبای آن را تا به چشم ندید نمی توان وصف کرد بلند ترین قله رشته کوه شاهو موسوم به حوضی خانی مشرف به شمشیر بوده ودارای ارتفاعی بیش از 3400 متر میباشد.این رشته کوه زیبا که از سلسله جبال زاگرس است دارای طبیعتی زیبا ودست نخورده است به علت موقعیت مناسب آن محل زندگی انواع گونه های حیوانات وحشی ازجمله بز،میش،کل،پلنگ،خرس،گرگ،و... انواع گونه های پرندگان از جمله کبک،عقاب،شاهین،بلبل،قمری و... همچنین گونه های مخطلف گیاهی وگلهای متنوع ورنگاورنگ فراوان ازجمله گلهای معطروخوش بو؛ چنور،شب بو،برزه لنگ،ور کمر،ونغمه وچهچه ای زیبای آن وزمزمه ی قندیلهای واژگون برف لابه لای این طبیعت زیبا رافراموش نخواهد کرد دارای یخچالهای طبیعی،غارهای عمیق ونیمه عمیق است./

منطقه گردشگری وچشمه های شارا- روستای شمشیر

این منطقه که درشرق روستا ونزدیک دامنه کوه شاهوقرارگرفه است را می توان به علت آب هوا مناظر زیبا وچشمه های فراوان گل سرسبد شمشیر نامید . درآین منطقه گردشگری زیبا که به تازگی چاده توریستی آن نیز کشیده شده ودردست ساخت است بیش از5چشمه بزرگ وجود دارد که آب آنها یک رودخانه بزرگ تشکیل داده وباغات ده روستا پائین تررا نیز آب یاری میدهد این ناگفته را نیز بگویم که به علت یک سری کارهای بی مسئولیه تانه شوراهای روستا چشمه اصلی آن که دارای بهترین تفریحگاه طبیعی برای گردشگران بوده را برای زیاد شدن چشمه شارا که هیچ سودی هم نداست با درختان کنار آن به یک خرابه تبدیل کرده ودرخصوص بازسازی آن تا به حال هیچ اقدامی انجام نشده است. همانطورکه گفتیم می توان به منطقه شارا گفت بهترین خوش آب وهواترین نقطه شمشیر،درشارا باغات فراوان وانواع گونه های درختی وجود دارد وچون از آبی پاک وسالم برخورداراست کسانی که درآنجا زمین کشاورزی دارند به کشاورزی مشغولند وبه کاشت انواع سبزی جات، خیاروگوجه محلی، توت فرنگی،لوبیا وموارد زیادی دیگرمی پردازند که سرسبزی شارا دوچنان می شود یکی از راههای آمدن به شارا از اول شمشیر است که در راه به چشمه هه لیل رسیده وبعد از گذشتن ازباغات سرسبز موسوم به دشتان که این نام محلی آن منطقه است می گذرد واگرهمین راه را ادامه بدیم به باغات شارا وبعد به طرف بالاتر به چشمهای فراوان وگوارای آن میرسد؛ اگرهم بخواهید با ماشین به شارا بروید دروسط روستا از کوچه مدرسه به طرف بالا رفته وقتی که از روستا به طرف بالامی گذرید به یک دوراهی میرسد که طرف راسط باید رفت راه دیگردردوراهی آن به منطقه د.رک میرسد که در بخش مربوط به د.رک چگونگی رفتن به آنجا نیز توضیح داده شده. از شارامی توان این مناطق را نام برد؛ چشمه های شارا؛ باغات شارا؛کوه ماچین چین؛ دشت بای هنگان که روبه پائین به تفریگاه ودشت د.رک می رسد. شارا منطقه ای زیباست که با دیدن می توان تمام زیبای های آن را دید وازآن لذت برد./

منطقه گردشگری د.رک وآثار بجامانده ازمردمان قدیم- روستای شمشیر

یکی دیگرازمناطق ومناظرزیبا وخوش آب وهوای روستای شمشیر مکانی است به نام محلی د.رک باشنیدن نام د.رک شاید این را گفت که این نام به چه معناست تنها دلیلی که می توان گفت این است که د.رک درزبان محلی به خارهای کوهی گفته می شود شاید هم علت نام گذاری آن هم همین یک دلیل باشد چون به علت دشت بودن آن منطقه دارای خارهای کوهی می باشد. منطقه گردشگری د.رک درشمال شرقی شمشیروشمال شاراقرار گرفته دشت سرسبزد.رک یکی دیگر ازمناطق زیبای گردشگری شمشیر است د.رک با شارا یک تفاوت دارد که آن دشت بودن آن است باچشمه های گوارایش. این را در مورد د.رک بگوئیم که مردم روستای شمشیر قبل ازآنکه درروستا باشند درآنجا زندگی گرده اند ودراصل مکان اولیه زندگی مردم روستا در آنجا بوده ودرمرورزمان به پائین دامنه آمده اند آثارزندگی وخانه های سنگی آنان به خوبی مشاهده می شود درحال حاظر هم کسانی که به دامداری مشغول هستند برای مدتی سه یا چهارماهه درآنجا جای برای حیوانات خود ساخته ودر همان مکان آنها رانگه داشته روزها برای چرای حیوانات را به دامنه کوه برده وبعد ازآن دامهای خود را درآنجا می دوشند وشیرراباخود به روستا آورده وشب دامهای خود رادرجاهای که برای آنها در د.رک ساخته اند می گذارند وخود به روستا برمی گردند تا این سنت قدیمی همچنان باقی بماند. بهترین راه سعود به کوه شاهو بعد ازگذشتن ازروستای شمشیر وباغاتی چون دشتان و... به این مکان می رسد که بعد از خستکی درکردن درکنار چشمه د.رک راه به طرف بالا میرود که در نزدیکی رسیدن به قله کوه شاهو به راهی پله ای ماند به نام پلان که مردم محلی به آن می گویند میرسد وبعد از گذشتن از این آخرین قدمها برای رسیدن به قله شاهواست./

چشمه وتفریحگاه هه لیل- روستای شمشیر

چشمه ای دیگر که درروستای شمشیر وجود دارد به نام محلی هه لیل است که در کنار روستا ودروسط راهی که به شارا؛د.رک؛وباغات دشتان می رود قرار دارد این چشمه به شکل یک دایره است که با یک دیوارمحلی به این شکل درست شده که بیشتر ازصد سال است که این چنین باقی مانده ونمای زیبای نیز درکنار دیوارهای محلی به خود گرفته است این چشمه ازاول بهار تا اواخرتابستان خشک نمی شود وبارسیدن پاییز کم آب میشود به علت نزدیکی این منطقه به روستا در روزهای تعطیل گردشگران زیادی به آنجا رفته وازمناظرزیبای آن لذت می برند وبه یک منطقه کردشگری خوب نیزتبدیل شده است.ازدیگرچشمهای فراوان روستای شمشیر میتوان این چشمها رابه زبان محلی:چشمه تاوگ، چشمه مه رین، چشمه مسکناس،چشمه سه رکانی،چشمه سه رحوض،چشمه کانی با، و... رانام برد./

موقعیت جغرافیای

روستای کوهستانی شمشير از توابع بخش مرکزی شهرستان پاوه در استان کرمانشاه، با مختصات جغرافيای46درجه و 25 دقيقه طول شرقی و 34 درجه و 59 دقيقه عرض شمالی، در 5 کيلومتری شهر پاوه و 120 کيلومتری کرمانشاه قرار دارد. اين روستا از شمال و شمال غرب به کوه سربرد، از غرب و جنوب غربی به کوه سرپاسار، و از شرق به کوه قاقران محدود مي‏شود.ارتفاع روستاي شمشير از سطح دریا 1780 متر است ارتفاع بلندترین نقطه کوه شاهو درشمشیر بیش از3400 متر است مساحت روستا 1976 هکتار می باشد و اقليمی معتدل و خشک دارد. آب و هوای شمشير در بهار و تابستان معتدل و مطبوع و در فصل زمستان سرد و خشک است. رودخانه چم شارا در جنوب اين روستا جريان دارد. روستاي شمشير قدمتی هزاران ساله دارد و گويا نام قبلي آن شش ميربه معناي شش امير و خان بوده است.مردم روستاي شمشير به زبان کردی و با لهجه سورانی سخن مي‏گويند. شمشير،روستايی کوهپايه‏ای با بافت مسکونی متمرکز است که اکثر خانه‏های آن در يک طبقه و با سقف‏های مسطح و به صورت پلکاني ساخته شده‏اند، به طوري که سقف يک خانه حياط خانه ديگری است. اين نوع معماري که از شرايط توپوگراف محدوده کوهستاني متأثر است،فضاهاي ايجاد شده در خانه های روستا مشتمل بر ايوان، اتاق‏ها، مطبخ، تنورخانه، سرويس بهداشتي، انبار و طويله مي‏باشد. به دليل بهره‏گيري از نور و انرژي خورشيد، جهت عموم خانه‏ها رو به جنوب است.مصالح به کار رفته در اکثر خانه‏های روستا شامل سنگ، گل، آجر، گچ و چوب است، برخی خانه‏های جديد با مصالح آهن، سيمان، گچ، آجر و سنگ ساخته مي‏شوند. رودخانه پرآبی که در جنوب روستای شمشير جريان دارد، از ارتفاعات شاهو و چشمه های شارا ود.رک سرچشمه مي‏‏گيرد.کنار اين رودخانه با درختان بلند و گياهان مرتعی پوشيده شده و از تفرجگاه‏های زيبای روستا به شمار می ‏آيد.ارتفاعات شاهو در مجاورت روستا قرار دارد. اين ارتفاعات از جنوب شرقي روانسر آغاز و به صورت ديواره‏ای به هم پيوسته تا مرز ايران و عراق ادامه می ‏يابد. اين ارتفاعات که مرز طبيعی ميان استان کردستان و کرمانشاه است، مناظر طبيعی بسيار زيبا دارد.در اطراف و داخل روستا باغ‏های انبوه و گسترده‏اي وجود دارد که چشم‏انداز آن‏ها به خصوص در بهار و تابستان بسيار زيبا و دلنواز است. اين باغ‏های سرسبز و زيبا همراه با چشمه‏ساران فراوان، فضاهای بسيار دلپذيری برای گذران اوقات فراغت گردشگران فراهم نموده‏اند.اکثر مردم روستای شمشیر فعاليت‏هاي زراعی، باغداری و دامداری دارند. تعدادي از ساکنين روستا نیز در بخش خدمات و توليد صنايع دستی فعاليت دارند. عمده محصولات زراعي روستای شمشير شامل گندم، جو، شبدر، گوجه‏فرنگی، خيار، باميه،لوبیا است و گردو، آلوچه و توت نيز از محصولات باغی و درختی آن است.از مهم‏ترين محصولات دامی روستای شمشير می ‏توان از فرآورده‏های لبنی مانند ماست، پنير و کشک نام برد. جاجيم‏بافی، موج‏بافی، گيوه‏بافی و توپدوزی از صنايع دستي رايج اين روستاست. مردم در فصل بهار برای آوردن انواع گياهان خودروی کنگر، آويشن، شيرين‏بيان، ريواس و گون که خواص غذای دارويی و درماني دارند به کوه مي‏روند. مردم اين روستا در اعياد بزرگ مذهبي مانند عيد فطر و عيد قربان پس از ادای نماز به طور جمعی به ديدار اقوام و آشنايان می ‏روند. در ميلاد حضرت محمد (ص) با برگزاري مراسم جشن و سرور به مولودی ‏خوانی و دف‏زنی مي‏پردازند.ذکر و نيايش دراويش، از ديگر مراسم ويژه اين روستاست. مردم روستا به ويژه جوانان در اوقات فراغت به اجراي انواع بازی‏های محیلی و بومی می ‏پردازند. مهم‏ترين اين بازي‏ها گرزان، چوله‏بانی سرکی و قيل و بردان می ‏باشند.از مهم‏ترين صنايع دستی و هنری مردم به ويژه زنان روستا می ‏توان به جاجيم‏بافی، موج‏بافی، گيوه‏بافی و توپدوزی اشاره داشت. پوشاک محلی مردان روستای شمشير شامل چوخه (نيم تنه ابريشمی يا پنبه‏ای)، جافی (نوعی شلوار)، ملکی (نيم تنه‏ای بدون يقه)، لفکه سورانی (نوعی پيراهن با آستين)، شال، دستار، فرنجی (پوشش نمدين)، کوله بال (پوشش ويژه چوپانان) و کلاش (نوعي گيوه) استفاده مي‏کنند.لباس زنان نيز از کلاه، کلکه (نوعي کلاه)، کلنجه (نيم تنه گلدار و پولک‏دوزی شده)، قبا (پيراهن بلند)، جافی (نوعي شلوار) و شال تشکيل می ‏شود.از معروف‏ترين غذاهاي محلی روستای شمشير ميی توان از کلانه که ترکيبي از نان و پياز با روغن يا کره حيوانی است و از کوليره که نوعي شيريني مرکب از آرد ذرت يا گندم، شکر و تخم‏مرغ است، نام برد. قيسی و رون نيز از ديگر انواع غذاهای بومی روستا هستند.که می توان به موارد بسیار دیگراز این غذاهای محلی  اشاره کرد./

                                        y.kakaei@yahoo.com      نویسنده : یاسرکاکائی